Złota trąbka

Akcja tej kameralnej powieści rozgrywa się w roku 1939, w miesiącach poprzedzających wybuch II wojny światowej, i została osadzona na pograniczu polsko-ukraińskim, za bohatera zaś ma dziesięcioletniego chłopca. Utwór ten jest rodzajem niezobowiązującej autobiografii i wziął się z chęci odtworzenia przez pisarza własnego dzieciństwa spędzanego w tej pięknej i zarazem boleśnie dotkniętej konfliktem narodowościowym krainie. Oto narasta antagonizm między polskimi kolonistami osadzonymi na kresach dawnej Rzeczpospolitej i miejscową ukraińską ludnością, antagonizm, z którego istnienia nie zdaje sobie sprawy dziecięcy bohater. Józek, bo tak mu na imię, jest synem polskiego urzędnika, który wszelako związał się z Ukrainką. Ojciec chłopca nigdy nie pogodził się z tym, że z punktu widzenia kolonistów niechętnych miejscowej ludności popełnił plemienny mezalians. Jednym z ważniejszych wątków tej powieści jest owa rodzinna zadra, nacechowana zresztą psychoanalitycznie. Chłopiec bowiem wyraźnie wziął stronę matki, z którą na ogół rozmawia po ukraińsku, a jego dojrzewanie naznaczone zostało buntem skierowany przeciw władzy ojca. Złota trąbka jest przede wszystkim powieścią o dojrzewaniu. I choć niewielkie ramy czasowe tej narracji nie pozwoliły autorowi na sporządzenie szerszego katalogu wtajemniczeń, to jednak głównie dzięki retrospekcjom przyglądamy się temu, jak przed Józkiem odsłaniają się stopniowo ciemniejsze strony rzeczywistości.