Proboszczowie parafii Czerwieńsk w latach 1945–1989 w świetle dokumentów proweniencji państwowej

Książka autorstwa dr. hab. Daniela Koteluka, badacza powojennych dziejów Ziemi Lubuskiej, wprowadza czytelnika, wykorzystując jako motyw przewodni sylwetki powojennych proboszczów, w meandry funkcjonowania Kościoła rzymskokatolickiego na terenach, które przypadły Polsce po II wojnie światowej. Trudności dnia codziennego, wyzwania duszpasterskie związane z koniecznością zbudowania nowej wspólnoty z wiernych przybyłych z różnych zakątków Polski, niełatwe relacje z różnymi organami komunistycznej władzy – to tylko niektóre z wyzwań, które stawały przed duszpasterzami działającymi m.in. na terenie parafii Czerwieńsk. Książka jest opatrzona dużą ilością fotografii, co dodatkowo podnosi jej walor poznawczy.

W książce przybliżono sylwetki czterech duchownych Kościoła katolickiego, którzy w powojennej Polsce spełniali obowiązki proboszczów w parafii pw. św. Wojciecha w Czerwieńsku w dekanacie zielonogórskim: represjonowanego przez organa bezpieczeństwa ks. Ignacego Zonia, naznaczonego zgubnym kompromisem z polskimi komunistami byłego kapelana oddziału „Hubala” Ludwika Muchy, przyjmującego koncyliacyjną postawę wobec władz, prawdopodobnie pod wpływem wcześniejszych traumatycznych przeżyć, kapłana Felicjana Szklanego, a także świadczącego posługę duszpasterską w trudnym okresie schyłku PRL ks. Henryka Nowika.

Przedstawione w publikacji dokumenty proweniencji państwowej wyraźnie świadczą o polityce władz komunistycznych wobec Kościoła katolickiego oraz poszczególnych kapłanów uznawanych za niepokornych. Pokazują również metody dyskredytacji tych duchownych, takie jak zniesławienie, manipulacja, akcentowanie słabości i ukrywanie osiągnięć. Rolą historyka, ale też każdego czytelnika jest ocena, do jakiego stopnia były to zabiegi skuteczne.