Pod czerwoną gwiazdą

Publikacja ze względu na swój międzynarodowy charakter jest zachętą do poszerzania perspektyw badawczych w badaniach nad problemem obecności Armii Czerwonej i władz sowieckich w Europie Środkowo-Wschodniej w końcowej fazie wojny oraz pierwszych miesiącach po jej zakończeniu. Zgromadzone tu artykuły dotykają kilku płaszczyzn tematycznych. Jedną z nich jest pytanie o obecność omawianej problematyki w historiografii i pamięci społecznej (Ewa Ochman, Jörg Echternkamp, Boris Sokołow). Problematyce motywów polityki sowieckiej, której narzędziem były m.in. deportacje ludności cywilnej, poświęcone są artykuły Piotra Madajczyka (perspektywa ogólna), Beáty Márkus (Węgry), Dariusza Roguta (aresztowania i deportacje żołnierzy i oficerów Armii Krajowej). Olesia Isaiuk ukazuje relacje, jakie ukształtowały się we wschodniej Galicji (Ukrainie Zachodniej) między UPA a Armią Czerwoną. Kolejna grupa tekstów koncentruje się na problemie wkroczenia Armii Czerwonej do Europy Środkowo-Wschodniej, z kluczową kwestią zbrodni, jakich wojska sowieckie dopuściły się wobec ludności cywilnej zajmowanych terenów (Gienadij Bordiugow, Oliwia Gałka-Olejko, Thomas Widera, Gábor Bánkuti, János Bednárik i Lázár Vértesi, ks. Andrzej Hanich). Następna część publikacji koncentruje się na kolejnych etapach konstytuowania się okupacyjnej władzy sowieckiej na zajętych przez Armię Czerwoną terytoriach, m.in. wschodnich Niemczech, czyli Sowieckiej Strefie Okupacyjnej (Jan Foitzik, Bettina Greiner, Daria Czarnecka). Tom zamyka krótka refleksja źródłoznawcza: Mirosław Golon prezentuje znaczenie akt masowych z procesów o uznanie za zmarłego, które toczyły się po 1945 r. w polskich sądach grodzkich.