Mniejszość polska

Polskie dziedzictwo kulturowe w obwodach donieckim i zaporoskim na południowo-wschodniej Ukrainie, w tym stan obecny języka polskiego, jego zakres i funkcje, wyznaczniki polskiej tożsamości nigdy dotychczas nie były przedmiotem badań naukowych, co skłoniło autorkę do podjęcia tego tematu. Badania lingwistyczne przedstawione w niniejszej książce poprzedza obszerny rozdział o historii tego regionu, zawierający omówienie sytuacji etnicznej i narodowej, oraz zarys stanu prawnego organizacji mniejszościowych, ze szczególnym uwzględnieniem mniejszości polskiej po „pieriestrojce”. Informacje historyczne i prawne pomagają w zrozumieniu złożonej problematyki językowej na tym obszarze. Książka ta bazuje przede wszystkim na badaniach empirycznych, a także archiwalnych. Materiały dotyczące czasu i kierunków przybycia Polaków na tereny południowo-wschodniej Ukrainy uzyskane w czasie kwerendy archiwalnej publikowane są po raz pierwszy. Książka omawia między innymi następujące zagadnienia: przedstawia problematykę historyczną i problematykę społeczną, narodowościową i językową Polaków południowo-wschodniej Ukrainy; przedstawia czas i kierunek przybycia Polaków na badane tereny; opisuje stan prawny mniejszości polskiej w obliczu ukraińskiej polityki narodowościowej; prezentuje obecnie działające organizacje polskie oraz rolę języka polskiego (kościół, szkoła, kultura); przedstawia sytuację wielojęzycznej społeczności polskiej; opisuje funkcjonowanie języka polskiego w różnych sferach komunikacji i jego funkcji; prezentuje wyznaczniki tożsamości polskiej ponadto opisuje zagadnienie pamięci historycznej wybranych jednostek. Mozaika miejsc urodzenia Polaków i różny stopień znajomości języka polskiego utrudnia opis gramatyczny używanego przez nich języka polskiego. Dla niektórych polszczyzna była językiem pierwszym, inni uczyli się języka polskiego po 1990 roku. Użytkownicy polszczyzny przybyli też z różnych terenów, gdzie funkcjonowały różne odmiany języka polskiego, część z nich reprezentuje polszczyznę Kresów południowo-wschodnich, inni północno-wschodnich. Jeżeli posługują się polszczyzną Kresów południowo-wschodnich, jest to polszczyzna bardzo zróżnicowana. Udało mi się spotkać jeszcze przedstawicieli najstarszego pokolenia, choć w znikomej liczbie, reprezentujących te systemy językowe, wraz z ich odejściem ginie także polska tradycja kulturowa i językowa na badanym przeze mnie terenie.